Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp khuyến khích học sinh tự

1. Cơ sở lí luận :

Trong những năm gần đây, nền giáo dục nước nhà đã có những đổi mới, những chuyển biến thật mạnh mẽ và quyết liệt. Sự đổi mới ấy tất yếu kéo theo những đổi mới trong dạy và học môn Ngữ văn. Điều này đã được thể hiện ngay trong việc chúng ta lựa chọn tên gọi các giờ học.Ví dụ: giờ “đọc – hiểu tác phẩm” thay thế cho giờ “giảng văn” trước đây. Theo tôi đó là một sự chuyển mình rất đáng ghi nhận.

Thực ra sự thay đổi trong tên gọi của giờ học đã bao hàm sự thay đổi trong quan niệm và phương thức tổ chức giờ học. Theo đó, người học muốn hiểu được bài, muốn chiếm lĩnh được kiến thức, muốn cảm sâu sắc tác phẩm thì phải đọc, phải cảm và từ đó mới hiểu tác phẩm. Vì thế việc đọc tác phẩm được nâng lên đúng tầm của nó trong một giờ dạy – học Ngữ văn.

2. Cơ sở thực tiễn :

Nếu trước đây, trong giờ dạy, giáo viên – người thầy, gần như chiếm ngôi vị độc diễn. Nghĩa là giáo viên phải đọc tác phẩm ở nhà, soạn giáo án và giảng trên lớp cho học sinh nghe. Việc đọc tác phẩm, với học sinh (HS), chỉ dừng lại ở những đoạn quan trọng, đọc lướt như là một thủ tục, một sự minh họa. Chủ yếu là giáo viên giảng cho học sinh nghe cái hay, cái đẹp của tác phẩm mà bản thân mình cảm nhận được, hiểu được và tâm đắc. Thế mà nhiều giáo viên còn cảm thấy thời lượng 45 phút cho một tiết học với dung lượng kiến thức mà thầy phải truyền đạt và trò phải tiếp thu là quá hạn hẹp. Nay, giờ “đọc – hiểu tác phẩm” lại coi trọng yếu tố đọc. Để cảm và hiểu tác phẩm thì đòi hỏi HS cần phải đọc, thậm chí phải đọc kĩ, đọc sáng tạo. Vì thế đọc mới là hoạt động quan trọng của giờ học. Tuy nhiên thời lượng cho mỗi tiết học không thể tăng lên, trong khi dung lượng kiến thức mà học sinh cần phải lĩnh hội (chủ yếu là tự lĩnh hội) lại không thể giảm. Cũng vì thế mà thời gian vài tiết trên lớp để đọc hiểu một tác phẩm với cả người dạy và người học là không đơn giản. Là người trực tiếp dạy học môn Ngữ văn ở trường THPT, tôi thấm thía sâu sắc khó khăn này.

Chính vì thế tôi chọn đề tài “Một số biện pháp khuyến khích học sinh tự học, tự đọc, tự hiểu tác phẩm”. Đó là cách ra câu hỏi định hướng cho việc đọc hiểu tác phẩm ở nhà của HS. Trong khuôn khổ đề tài này, tôi muốn chia sẻ cùng bạn đồng nghiệp. Mong rằng sẽ nhận được sự đồng tình ủng hộ cũng như những góp ý để kinh nghiệm nhỏ này trở nên hoàn thiện hơn.